Δάφνινα στεφάνια

“Κι αν η Φλωρεντία μας αρνείται τα δάφνινα στεφάνια,

το πνεύμα ανθίζει σε σιωπηλές κορφές,

και η αθανασία ψιθυρίζει τ’ όνομά μας

στα έργα που δεν σβήνουν στις γραφές.”

Το ποίημα αυτό γράφτηκε ως ένας στοχασμός επηρεασμένος από τη ζωή και την πορεία του Δάντη Αλιγκιέρι

Ο Δάντης, γεννημένος στη Φλωρεντία το 1265, εξορίστηκε το 1302 λόγω των πολιτικών του πεποιθήσεων και δεν του επετράπη ποτέ να επιστρέψει στην πόλη που τόσο αγάπησε. Ενώ η Θεία Κωμωδία, το μνημειώδες έργο του, ταξίδεψε στο χρόνο και έγραψε ιστορία, ο ίδιος πέθανε στη Ραβέννα, απομακρυσμένος και αποκομμένος από τη γενέτειρά του. Δεν του φορέθηκε ποτέ το δάφνινο στεφάνι, σύμβολο ποιητικής δόξας ούτε του απονεμήθηκε η τιμή που του άξιζε από τη Φλωρεντία όσο ζούσε.

Σε αυτό το πλαίσιο γεννήθηκαν οι στίχοι μου:

“Κι αν η Φλωρεντία μας αρνείται τα δάφνινα στεφάνια,”

δεν αφορά μόνο τον Δάντη, αλλά όλους όσοι κάποια στιγμή ένιωσαν ότι η αναγνώριση τους ξέφυγε, ακόμα και από εκείνους που αγάπησαν βαθιά. Το δάφνινο στεφάνι εδώ γίνεται σύμβολο όχι τόσο της φήμης, αλλά της ανθρώπινης ανάγκης για δικαίωση και ταυτόχρονα της απουσίας της.

Η δεύτερη γραμμή:

“το πνεύμα ανθίζει σε σιωπηλές κορφές,”

είναι μια δήλωση ελευθερίας. Δεν χρειάζεται κοινό, χειροκρότημα ή επιβεβαίωση για να δημιουργηθεί κάτι αυθεντικό. Ο εσωτερικός κόσμος μπορεί να ανθίσει αθόρυβα, στα ύψη της σιωπής, μακριά από τον θόρυβο της αποδοχής.

Οι τελευταίοι δύο στίχοι:

“και η αθανασία ψιθυρίζει τ’ όνομά μας

στα έργα που δεν σβήνουν στις γραφές.”

αποτελούν για μένα το πιο ουσιώδες μήνυμα: ότι δεν είναι η αναγνώριση που προσδίδει αξία στο έργο, αλλά η αλήθεια που κουβαλά μέσα του. Αν αυτό που γράφεται προέρχεται από την ψυχή, αν είναι γνήσιο, τότε θα επιβιώσει στο χρόνο. Δεν χρειάζεται εξώφυλλο, μετάλλιο ή έδρα για να μείνει. Αρκεί να ψιθυρίσει το όνομά μας μέσα στις γραφές όχι με φωνή δυνατή, αλλά με σιωπή που μένει.

Έγραψα αυτούς τους στίχους για να υπενθυμίσω πρώτα σε εμένα και μετά σε όποιον τους διαβάσει, ότι το αληθινό μέτρο της δημιουργίας δεν είναι η επιβράβευση, αλλά το ίχνος που αφήνει η ψυχή πάνω στο χαρτί. 

• Διονυσόπουλος Διονύσης